Soms zijn het juist de momenten die je nooit meer overdoet, waarop verstaan het moeilijkst is. Een speech op een bruiloft, mooie woorden tijdens een uitvaart of een gesprek met familie die je lang niet hebt gezien.
De afgelopen tijd ontdekte ik opnieuw dat goed kunnen volgen niet altijd afhangt van techniek. Soms maakt een geprinte speech, een andere zitplaats of iemand die met je meedenkt het verschil tussen missen en echt meebeleven. Hoe ga je daar dan mee om? Waar heb je wel invloed op? En waar juist niet? Ik vertel je er over in deze blog!
Dit jaar maakte ik het zelf mee, van heel dichtbij. Ik was bij een bruiloft van mijn bestie en stond op de begrafenis van mijn vader, twee momenten waarop je niets wilt missen van wat er wordt gezegd. Juist op zulke momenten merkte ik hoe belangrijk het is om vooraf na te denken over wat mij kan helpen om alles zo goed mogelijk mee te beleven. Maar ook hoe ik ermee geconfronteerd werd.
En daar zit ook meteen de vraag: wat kun je zelf doen om ervoor te zorgen dat je zo min mogelijk mist? Hieronder deel ik een aantal praktische tips die mij helpen.
1. Kies bewust je plek
Waar je zit, bepaalt voor een groot deel hoeveel je kunt verstaan.
#1 Ga zo dicht mogelijk bij de spreker, voorganger, ceremoniemeester of het bruidspaar zitten. Of vraag vooraf of ze een plekje voor jou kunnen reserveren.
#2 Kies een plek waarbij je goed zicht hebt op het gezicht van degene die spreekt. Mondbeeld en gezichtsuitdrukkingen helpen enorm bij het verstaan.
#3 Vermijd plaatsen vlak naast luidsprekers. Het geluid kan daar juist vervormen of te hard zijn.
#4 Zit liever niet bij een open deur, koffiehoek of drukke doorgang waar veel afleiding is.
Bij een begrafenis of kerkdienst kan een plaats vooraan vaak aanzienlijk meer verstaanbaarheid opleveren dan een plek achterin.
Afgelopen zomer trouwde mijn bestie. Ik als getuige had het geluk al vroeg aanwezig te mogen zijn en de plek te bekijken. Langzaam kwamen alle gasten binnen, net voordat de ceremonie begon, besloot een vriendin nog snel even naar het toilet te gaan. Toen we terugkwamen, waren vrijwel alle zitplaatsen bezet. Achteraan stonden nog wat tafels waar we konden blijven staan.
Ik benoemde mijn dilemma aan een vriendin. Zonder aarzelen zei ze: “Kom, dan tillen we die tafel gewoon naar voren.” En dat deden we. Dankzij die eenvoudige oplossing kon ik vooraan staan en alles goed volgen. Held die vriendin van mij, want ik voelde me zelf wat bezwaard. Soms maakt een paar meter dichter bij de spreker al het verschil tussen meedoen of missen.
2. Vraag vooraf om een programma of tekst
Veel ceremonies hebben een draaiboek, liturgie, programmaboekje of toespraken.
Vraag vooraf of je:
* een geprinte versie kunt krijgen;
* een digitale versie op je telefoon mag ontvangen;
* de liedteksten of gebeden vooraf kunt bekijken.
Wanneer je kunt meelezen, mis je minder informatie als woorden niet goed doorkomen.
Hoe belangrijk dat kan zijn, realiseerde ik me eerder dit jaar tijdens de uitvaart van mijn vader. We hadden aan alles gedacht: goed geluid, een microfoon en luidsprekers in verschillende ruimtes. Na afloop kwam een vriendin van hem naar me toe. ´Ik zou zo graag jouw speech nog willen ontvangen, het lukte me toch niet goed om het te verstaan.´
Ze was slechthorend. Terwijl ik dat wist, had ik er niet aan gedacht om de speech uit te printen. We hadden zoveel aandacht besteed aan het geluid, juist omdat dit zo belangrijk is, maar niet aan iets wat eigenlijk heel eenvoudig was.
Die ervaring bleef bij me.
Dus toen mijn vriendin deze zomer trouwde, spraken we vlak voor de bruiloft nog wat laatste details door. Haar vader is slechthorend en de ceremonie zou buiten plaatsvinden, zonder extra geluidsversterking. Ik vertelde haar over mijn ervaring bij de uitvaart van mijn vader en stelde voor om de speeches uit te printen zodat hij kon meelezen.
Dat deed ze.
Tijdens de ceremonie zag ik hem aandachtig meelezen met de teksten terwijl de sprekers aan het woord waren. Het raakte me hoe iets zó eenvoudigs ervoor zorgde dat hij alles kon volgen. Soms zit toegankelijkheid niet in dure hulpmiddelen, maar in een stapeltje papier.
3. Maak gebruik van hoorhulpmiddelen
Controleer vooraf of je hoortoestellen optimaal zijn ingesteld.
Denk aan:
* een speciaal programma voor spraak in rumoer;
* een volle batterij of opgeladen accu;
* een werkende bluetoothverbinding als je die gebruikt.
Sommige locaties beschikken over een ringleiding of andere luisterondersteuning. Informeer hier vooraf naar. Veel mensen ontdekken pas achteraf dat zo’n voorziening aanwezig was.
4. Wees niet bang om je behoeften aan te geven
Organisatoren willen meestal graag helpen, maar weten vaak niet wat nodig is. En ik merk dat dit zo´n groot punt voor mij is, nog steeds. Ik ben zo gewend om te kijken naar wat de ander nodig heeft, dat ik het moeilijk vind om die ruimte te nemen. Terwijl ik het voor een ander direct zou doen. Wat kun je bijvoorbeeld aangeven?
* dat je graag vooraan wilt zitten;
* dat je een programmaboekje nodig hebt;
* dat je afhankelijk bent van goed zicht op de spreker;
* dat je liever niet in een rumoerige hoek wordt geplaatst.
Een korte uitleg vooraf voorkomt vaak frustratie of stress tijdens de bijeenkomst.
5. Zoek de rustigste plek tijdens informele momenten
Vaak is niet de ceremonie zelf, maar juist de receptie of koffietafel het lastigst.
Kies indien mogelijk:
* een tafel aan de rand van de ruimte;
* een plek met weinig achtergrondmuziek;
* een kleinere groep mensen om mee te praten.
Een gesprek met drie mensen is meestal veel gemakkelijker te volgen dan een gesprek met tien mensen tegelijk. En dan weer dat toilet he, ik ga vaker en blijf langer in dat hokje zitten, even geen luister inspanning, even een korte pauze.
6. Gebruik technologie als ondersteuning
Steeds meer smartphones bieden live ondertiteling of spraak-naar-tekst-apps.
Bij een toespraak of gesprek kan dit soms helpen om gemiste woorden op te vangen. Het is geen perfecte oplossing, maar het kan net voldoende ondersteuning bieden op belangrijke momenten.
7. Plan rustmomenten
Luisteren met gehoorverlies kost veel energie. Tijdens een lange ceremonie of feest kan luistervermoeidheid ontstaan.
Gun jezelf daarom af en toe een korte pauze:
* even naar buiten;
* een rustige ruimte opzoeken;
* enkele minuten zonder gesprekken of achtergrondgeluid.
Daardoor houd je vaak langer energie over om belangrijke momenten mee te maken.
8. Accepteer dat je niet alles hoeft te verstaan
Bij grote bijeenkomsten met veel mensen, muziek en emoties zal niemand alles meekrijgen. Ook mensen zonder gehoorverlies missen regelmatig delen van gesprekken of toespraken.
Richt je op wat voor jou belangrijk is: de betekenis van het moment, de mensen om je heen en de onderdelen die je graag wilt volgen. Met een goede voorbereiding vergroot je de kans dat je juist die momenten optimaal kunt beleven.
Wat ik zelf de afgelopen tijd opnieuw heb geleerd, is dat toegankelijkheid vaak begint bij bewustzijn. Niet alleen van degene die slechthorend is, maar ook van de mensen eromheen. Een geprinte speech, een plek dichter bij de spreker of iemand die even met je meedenkt kan een wereld van verschil maken. Juist tijdens de momenten die je nooit meer overdoet.
Praktische checklist vóór vertrek
✓ Hoortoestellen gecontroleerd en opgeladen
✓ Gevraagd naar programmaboekje of teksten
✓ Geïnformeerd naar ringleiding of luisterhulp
✓ Plaats vooraan of dichtbij de spreker geregeld
✓ Eventuele spraak-naar-tekst-app geïnstalleerd
✓ Rustmomenten ingepland
Een beetje voorbereiding kan het verschil maken tussen: “ik heb bijna niets meegekregen” en “ik kon echt onderdeel zijn van het moment.” Of een vriendin die een tafeltje naar voren tilt bij een ceremonie. Misschien ga je met iemand, maak diegene deelgenoot, kan zomaar helpen bij het tillen van een tafel of een goed idee.
1 Reactie
Mooi artikel! Ik krijg van meerdere lezers van mijn nieuwsbrief Mogelijkheden ervaringsverhalen met een ondertitelbril van Even Realities in een rustige omgeving met duidelijke spraak door goede ondertitelkwaliteit weer meedoen. Ze kunnen ermee bellen als ze hun telefoon op speaker zetten, de bril laat de tekst aan de rand van hun blikveld zien. Etentjes, bruiloftspeeches, gesprekken aan tafel. Noodzakelijk is een telefoon en internetverbinding. Via een Europees bedrijf zit er een Chinese eigenaar achter, iedereen kan zijn eigen afweging maken met privacy. Zelf geen ervaring met de bril. Kan me voorstellen dat dat hier ook een fijne aanvulling kan zijn.