Soms weet je hoofd precies wat er moet gebeuren, terwijl je lichaam iets heel anders zegt. Je gaat toch naar die verjaardag. Zegt toch ja tegen die extra afspraak. Werkt nog even door, terwijl je eigenlijk al moe bent. En als je slechthorend bent, kan daar nog iets bij komen, want luisteren kost vaak meer energie dan anderen aan de buitenkant zien.
Je kunt een gesprek prima volgen, maar ondertussen ben je voortdurend aan het inspannen, concentreren en compenseren. Misschien merk je pas thuis hoeveel energie het je heeft gekost. Juist daarom is leren luisteren naar je lichaam zo belangrijk. Niet pas wanneer je lichaam keihard op de rem trapt, maar al bij de eerste signalen.
Er zijn verschillende boeken die mij daarbij aan het denken hebben gezet. Vier boeken die ieder vanuit een andere invalshoek gaan over stress, grenzen, energie en beter luisteren naar jezelf. Ik deel de linkjes direct in deze blog, het zijn affiliate linkjes, koop jij een boek via de link, dan krijg ik een kleine bijdrage. Kost jou niets, helpt mij een beetje om meer blogs te maken.
#1 Wanneer je lichaam nee zegt – Gabor Maté
Dit is misschien wel het boek dat het meest letterlijk aansluit bij het thema. Ik ben inmiddels over de helft, maar er is zoveel herkenbaar. In Wanneer je lichaam nee zegt onderzoekt arts en auteur Gabor Maté de relatie tussen langdurige stress, emoties en lichamelijke gezondheid. Hij schrijft onder andere over patronen zoals pleasen, jezelf wegcijferen en het onderdrukken van gevoelens.
Wat ik er interessant aan vind, is de vraag die eronder ligt: Wat gebeurt er als je steeds ‘ja’ zegt, terwijl iets in jou eigenlijk ‘nee’ zegt?
Dat hoeft niet alleen over grote dingen te gaan. Het kan ook zitten in kleine dagelijkse momenten. “Ik ga toch mee, ook al ben ik eigenlijk moe.” of “Ik wil niet lastig zijn, dus ik zeg niets over het lawaai.” en ook “Het gesprek gaat zo snel, maar ik doe alsof ik het begrijp.”
Ik heken het zelf enorm, maar hoor het ook veel terug vanuit mensen die een coachingstraject bij mij volgen. Voor iemand met gehoorverlies kan dat laatste extra herkenbaar zijn. Je wilt niet steeds degene zijn die om herhaling vraagt. Je wilt niet altijd uitleggen waarom een drukke omgeving vermoeiend is. En dus pas je je soms aan.
Maar je lichaam houdt die rekening wel bij.
Een vraag om eens bij stil te staan:
Waar zeg ik ‘ja’, terwijl mijn lichaam eigenlijk ‘nee’ zegt?
Belangrijk: Maté beschrijft verbanden tussen stress en gezondheid, maar lichamelijke klachten hebben natuurlijk niet altijd één psychologische oorzaak. Zie het boek vooral als uitnodiging om nieuwsgierig te worden naar de wisselwerking tussen lichaam, stress en emoties. Je kunt het boek bij bol.com kopen, klik hier voor de link.
#2. De moed van imperfectie – Brené Brown
Een andere belangrijke energieverslinder is de behoefte om het goed te doen. Ik heb diverse boeken van haar gelezen, ze maakt ook podcast en wat nog niet meer. Waarschijnlijk ken je haar wel, en anders een dikke tip om haar eens op te zoeken, zoveel kennis en inzichten die zij deelt.
Brené Brown schrijft in De moed van imperfectie over perfectionisme, stress, authenticiteit, intuïtie en de vraag hoe je kunt leven vanuit het gevoel dat je goed genoeg bent.
En daar zit voor mij een mooie link met gehoorverlies.
Want hoeveel energie kost het om steeds te proberen te voldoen aan wat de omgeving van je verwacht?
Je wilt een gesprek goed volgen.
Je wilt niet steeds vragen om herhaling.
Je wilt niet degene zijn die zegt: “Kun je zachter praten?”
Je wilt gewoon meedoen.
Maar meedoen betekent niet dat je jezelf moet uitputten.
Soms is het juist krachtig om te zeggen:
“Ik kan je niet goed verstaan als je zo praat.”
Of:
“Ik ben nu moe van het luisteren. Ik ga even naar een rustige plek.”
Dat is geen falen. Het is zelfkennis.
# 3. Nooit meer te druk – Tony Crabbe
De titel klinkt misschien als een zoveelste boek over timemanagement, maar Nooit meer te druk gaat juist over keuzes maken en bewuster bepalen waar je aandacht naartoe gaat. Tony Crabbe benadrukt dat het niet gaat om alles gedaan krijgen, maar om bewuster kiezen wat belangrijk is.
Ook dat vind ik interessant bij gehoorverlies. Want je energie is niet onbeperkt.
Een dag met een vergadering, een telefoongesprek, boodschappen in een drukke winkel en ’s avonds nog een verjaardag kan voor iemand met gehoorverlies heel anders voelen dan voor iemand die moeiteloos alle gesprekken kan volgen.
Daarom is de vraag niet alleen:
“Heb ik tijd?”
Maar ook:
“Heb ik hier vandaag de energie voor?”
Dat is een wezenlijk verschil.
Misschien heb je om 19.00 uur nog tijd voor een verjaardag, maar geen energie meer om in een lawaaierige ruimte gesprekken te voeren.
Dan mag je ook besluiten om niet te gaan. Of maar een uurtje te blijven.
#4. Stop. Check. Leef! – Chantalle Burgers
Soms zegt je lichaam heel duidelijk: stop.
En jij denkt: nog even dan.
In Stop. Check. Leef! schrijft Chantalle Burgers over stress, grenzen, herstel en bewuster omgaan met je energie. Een mooie aanvulling op de andere boeken in dit rijtje. Voor mij zit de link met gehoorverlies vooral in dat laatste: energie.
Luisteren kost namelijk energie. Zeker in een drukke omgeving ben je voortdurend aan het concentreren, aanvullen en raden wat iemand zegt. Je doet gezellig mee, maar je batterij loopt ondertussen vrolijk leeg.
Dat herken ik zelf goed. Ik heb moeten leren dat “ik heb nog tijd” niet hetzelfde is als “ik heb nog energie”.
Vroeger dacht ik: kom op, nog even doorzetten.
Nu luister ik liever wat eerder naar mijn lichaam.
En soms zegt dat heel simpel: ‘Doei. Ik ga naar huis.’
Ik dompel mij onder!
Ik herken deze thema’s behoorlijk goed.
Sinds ik zelf met gehoorverlies leef, ben ik me veel bewuster geworden van hoeveel energie luisteren kan kosten. Aan de buitenkant zie je daar vaak helemaal niets van. Je ziet iemand zitten, lachen, meedoen en gesprekken voeren. En dus lijkt het alsof het allemaal prima gaat.
Maar ondertussen kan je hoofd overuren draaien.
Ik heb zelf moeten leren dat vermoeidheid niet altijd betekent dat ik “gewoon moe” ben. Soms heb ik simpelweg te lang geprobeerd om alle prikkels, gesprekken en verwachtingen bij te houden.
En ik heb moeten leren om eerder naar mijn lichaam te luisteren.
Niet pas wanneer ik hoofdpijn heb. Niet pas wanneer ik volledig leeg ben. Of niet omdat een ander daar geen gehoor aan gaf of wilde geven. Maar al bij die eerste signalen: ik ben moe, ik raak overprikkeld, ik kan het gesprek niet meer goed volgen, ik heb behoefte aan rust.
Dat heeft voor mij ook alles te maken met grenzen aangeven.
Vroeger kon ik misschien denken: kom op, nog even doorzetten.
Nu probeer ik mezelf vaker de vraag te stellen:
“Wat heb ik nu eigenlijk nodig?”
En soms is het antwoord simpelweg: rust.
Dat vind ik misschien wel een van de belangrijkste lessen die ik uit dit soort boeken haal. Deze zomer haalde ik de kobo eens uit het stof, zette ik mijn leesbril op en dompelde ik mezelf weer eens onder in deze boeken. Gezondheid gaat niet alleen over gezond eten, bewegen en voldoende slapen. Het gaat óók over jezelf serieus nemen. Over een boek kopen wat je op jouw lijstje hebt staan en tijd maken om te lezen.
Over voelen wanneer iets te veel wordt.
Over durven stoppen.
Over nee zeggen.
En misschien vooral over leren luisteren naar het zachtste signaal van je lichaam, voordat het steeds harder moet gaan roepen.
Een kleine oefening, die ik vaak ook deel met mensen die bij mij coachingsgesprekken doen.
Probeer deze week eens drie keer per dag letterlijk bij jezelf in te checken.
Vraag jezelf:
Hoe voelt mijn lichaam op dit moment?
En daarna:
Wat heb ik nu nodig?
Niet wat er van je verwacht wordt.
Niet wat er nog op je to-do-lijst staat.
Niet wat je denkt dat je zou moeten doen.
Maar: wat heb ík nodig?
Misschien is dat een pauze. Een rustig gesprek. Een wandeling. Een kop thee. Minder prikkels. Een duidelijke grens. Of gewoon even helemaal niets.
Je lichaam probeert je vaak al veel eerder iets te vertellen dan je denkt.
De kunst is om te leren luisteren. Zonder dat je heel goed hoeft te horen….